Leerdoel voortgang
0% Voltooid
De onderbouwing

Het waarom

Kinderen in de basisschoolleeftijd (7 t/m 12 jaar) groeien op in een wereld vol digitale verleidingen. Beeldschermen zoals smartphones, tablets, spelcomputers en laptops zijn een vast onderdeel van hun dagelijks leven. Ze worden gebruikt voor schoolwerk, ontspanning, games (zoals Roblox of Fortnite) en het bekijken van video’s op platforms zoals YouTube of TikTok. Hoewel deze technologieën waardevolle leerkansen en ontspanning bieden, gaat schermgebruik bij deze doelgroep veelal gepaard met langdurig stilzitten en een gebogen zithouding, met allerlei fysieke gevolgen.

Om kinderen bewust te maken van deze gezondheidsrisico’s, zonder té belerend te zijn, maakt het lesprogramma gebruik van de fictieve karakters van de Familie Pit. De personages in deze familie fungeren als spiegel voor de leerlingen. Aan de hand van de vitaliteit van de blaadjes op het hoofd van de Pit-figuren (fris en rechtop versus slap en hangend) krijgen kinderen een visuele en herkenbare weergave van de impact van leefstijlkeuzes.


Theoretisch fundament

Theoretische & methodologische onderbouwing

1. De Zelfdeterminatietheorie (Deci & Ryan)

Om een duurzame gedragsverandering te realiseren die voortkomt uit intrinsieke motivatie, vormt de Zelfdeterminatietheorie (ZDT) het theoretische fundament van de lessen. De ZDT stelt dat intrinsieke motivatie ontstaat wanneer aan drie psychologische basisbehoeften wordt voldaan:

Autonomie

Leerlingen krijgen de ruimte om situaties zelf te analyseren en eigen keuzes te overwegen, zonder dat er direct een rigide ‘goed’ of ‘fout’ wordt opgelegd.

Competentie

Door middel van herkenbare casussen bouwen kinderen kennis en vaardigheden op omtrent hun zithouding, schermtijd en beweeggedrag, wat het vertrouwen in het eigen kunnen versterkt.

Verbondenheid

Samen met klasgenoten reflecteren op de casuïstiek van Familie Pit creëert een gezamenlijke en veilige leeromgeving.

2. Eigenaarschap en zelfreflectie via cartoons

Het gebruik van de cartoonfiguren van Familie Pit biedt een veilige emotionele afstand. Wanneer kinderen reflecteren op de keuzes en fysieke reacties van een cartoonkarakter, voelen zij zich niet persoonlijk bekritiseerd of beoordeeld. Dit stelt hen in staat om objectief gedragspatronen te herkennen, situaties te analyseren en oplossingen aan te dragen. Deze inzichten vertalen zij vervolgens naar hun eigen leefstijl en schermgedrag..


Onderzoek & richtlijnen

Wetenschappelijke context & actuele richtlijnen

Het programma sluit aan bij de meest recente inzichten en landelijke richtlijnen, zoals de Richtlijn Gezond Schermgebruik (Rijksoverheid, 2025) en de RIVM-kennisupdates over zitgedrag.

7,2 uur

Zoveel zitten kinderen van 4 tot 11 jaar gemiddeld per dag, waarvan een aanzienlijk deel op school (gemiddeld 3 uur) en achter schermen in de vrije tijd. Te lang en verkeerd zitten hangt samen met een toename van musculoskeletale klachten (zoals nek-, rug- en hoofdpijn) en een stijging van bijziendheid (myopie).

Schermtijdadviezen per leeftijdsgroep

8 tot 10 jaarMaximaal 1,5 uur beeldschermtijd per dag
10 tot 12 jaarMaximaal 2 uur beeldschermtijd per dag
Sociale mediaAdvies: geen openbare sociale-mediaplatforms onder de 13 jaar

Bron: Nederlands Jeugdinstituut

De 20-20-2 regel

Een praktische vuistregel tegen bijziendheid en houdingsklachten:

20 minachter een scherm
20 seckijk daarna in de verte
2 uurbuiten bewegen per dag

Bron: Oogfonds, 2025


Doelstelling van het lesprogramma

Met het lesprogramma worden leerlingen gestimuleerd om kritisch na te denken over hun eigen scherm- en beweeggewoonten. Door kinderen te laten reflecteren op herkenbare situaties ontwikkelen zij handelingsperspectieven die ze vervolgens direct kunnen toepassen in de klas en in de thuissituatie.